مطالعه، مستند سازی ساختار معماری وبررسی پیشینه تاریخی قلعه تاق اسپهبد خورشید پل سفید سوادکوه در قالب pdf

در ۱۰ کیلومتری حد فاصل پل سفید - سرخ آباد، راهی فرعی در سمت چپ از جاده ی اصلی جدا می گردد که به منطقهى خطير کوه و در نهایت به استان سمنان منتهی می شود. با پشت سر گذاشتن ۲ کیلومتر در دست راست به دامنه ی کوهی می رسیم، که تاق در آن جای دارد.

قلعه تاق اسپهبد خورشید با مختصات جغرافیایی ۳۵ درجه، ۵۹ دقیقه و ۵۹۸ ثانیه عرض شمالی و ۵۳ درجه، ۱۴ دقیقه و ۲۵۴ ثانیه طول شرقی در ارتفاع ۱۲۸۴ متر از سطح دریا، در پای روستای کمر پشت در منطقه ی ارژنگ رودبار دو آب قرار دارد .

تاق اسپهبد خورشید در نوع خود از بزرگترین تاق های طبیعی دنیاست که در نتیجه ی گسل کوه ها بوجود آمده است. عمر این گسل شاید به میلیون ها سال برسد. بیشترین پهنای آن در وسط تاق حدود ۹۰ متر و ارتفاع بیشینه آن در وسط از لبه ی بیرونی قوس تاق تا کف حدود ۹۲ متر است. فاصله ی میان پایه های تاق نزدیک به ۸۵ متر است. دیوارهای طرفین تاق، از داخل با عمقی بین ۱۰ تا ۱۵ متر، با شیب نزدیک به ۵۰ درجه، در بالا بهم می پیوندند، تا قوس تاق ایجاد شود. آنچه این دژ را از سایر استحکامات دفاعی مشابه خود تقریبا بی همتا و استثناء می نماید، ساختار معماری آن است که بر دیواره قائم کوه و با شیب نزدیک به ۹۰ درجه بر آن ایجاد و آرام گرفته و همین امر هم دسترسی به دژ و تسخیر آنرا را در گذشته ناممکن نموده بود. امروزه نیز حتی بررسی و مستند نگاری آن بصورت معلق در زمین و آسمان با ایجاد کارگاه های سنگ نوردی و تجهیزات ویژه به دشواری انجام گرفت و همواره خطرات جانی، سقوط و ترس از ریزش و آسیب به ساختار دژ وجود داشت.

این دژ به سبب عظمت و شگفتی ساختار معماری آن، رخدادها و افرادی که در آن مستقر شده اند، در باورهای مردم و مورخین جایگاه خاصی دارد و با نام های متعددی خوانده شده، برخی از آنها از این قرار است: غار خورشید، قلعه اسپهبد خورشید، عایشه گرگیلی دز، تاق ونداد هرمزد، تاق در بند کولا، غاريا قلعه دیو سفيد، غار ارژنگ دیو، دیو کلی"، لاپ کمر، قلعه ی تاقه

این مجموعه بی نظیر به مطالعه، مستند سازی ساختار معماری و بررسی پیشینه تاریخی قلعه تاق اسپهبد خورشید پل سفید سوادکوهبه همراه پلان و نمایش ساختار معماری آن، کروکی ارگ،تصاویر قلعه، تصاویر سفال های به دست آمده، طراحی سفال ها و ... می پردازد.